گزارش فعالیت‌های معینیت سوادآموزی سال ۱۳۹۷

رقم بلند بی‌سوادی همچنان به عنوان یکی از بزرگ‌ترین چالش در افغانستان و حتا منطقه به شمار می‌رود که نیاز به توجه جدی حکومت و مردم را می‌طلبد. بی‌سوادی یکی از مهمترین مسائل جامعه بشری مخصوصا کشورهای کمتر توسعه یافته است. بی‌سوادی و کم‌سوادی به عنوان مادر مشکلات در یک جامعه به شمار رفته که خود ریشه بسیاری از مشکلات دیگر همچون مشکلات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جوامع پنداشته می‌شود. بدیهی است مبارزه با بی‌سوادی در حوزه‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی نیز حایز اهمیت ویژه‌ای است. هر چه افراد جامعه به سمت باسواد شدن، یقیناً سیر تحول و رویکرد آن جامعه به سمت توسعه و ثبات، بهتر و سریع‌تر می‌گردد.

با آنکه افغانستان یکی از کشورهایی است که از پائین‌ترین سطح سواد در منطقه و جهان برخوردار است، اما اقدامات برای کاهش بی­سوادی تنها در حیطۀ یک معینیت در چارچوب تشکیلاتی وزارت معارف صورت می­گیرد. این اقدامات با توجه به نرخ بلند بی­سوادی در کشور ناکافی بوده و ضرورت به اصلاحات بنیادی دارد. بنابر این، معینیت سوادآموزی در سال ۱۳۹۷ اقداماتی را روی دست گرفت تا بتواند افغانستان را برای رسیدن به افزایش نرخ سواد، بهتر و سریعتر یاری رساند.

پیشرفت فعالیت‌های معینیت سوادآموزی و نهادهای همکار آن در سال ۱۳۹۷ در سه بخش ۱) دسترسی متوازن به خدمات تعلیمی، ۲) کیفیت و مرتبط بودن خدمات تعلیمی و ۳) مدیریت مؤثر، شفاف و پاسخگو در این گزارش دسته‌بندی و ترتیب شده است. این گزارش مطابق به سال مالی (جدی ۱۳۹۶ – قوس ۱۳۹۷) تهیه شده و فعالیت‌های زمستان سال ۱۳۹۷ را شامل نمی‌گردد.

معینیت سوادآموزی در این سال برنامه‌های خوبی را روی دست گرفته است. طرح‌های متنوع برای بهبود وضعیت سواد در کمیته ملی سوادآموزی تائید و هماهنگی میان معینیت سوادآموزی و سایر ارگان‌های دولتی در قسمت برنامه‌های سوادآموزی تقویت گردید. تعداد جلسه‌های کمیته ولسوالی سوادآموزی در مقایسه با سال قبل، بیشتر برگزار شده است. همچنان، برنامه‌های آگاهی دهی و دسترسی مردم به اطلاعات بهبود یافته است. فعالیت‌های نظارتی در سطح مرکز و ولایت، به صورت جدی تعقیب شد و برنامه جدید ارزیابی قابلیت‌های خودی نیز موفقانه آزمایش گردید. در برنامه‌های انکشافی، برای اولین بار سیستم توزیع معاش ام-پیسه عملی گردید که باعث ایجاد شفافیت در این روند گردید. میزان فراغت سوادآموزان در مرحله سوم از «برنامه ارتقای سطح سواد در افغانستان» به بیش از ۸۰% و در برنامه «حمایت از سوادآموزی بزرگ‌سالان در افغانستان» به بیش از ۹۰% رسیده است.

با وجود دستآوردهای فوق، این اداره همچنان در تطبیق برنامه‌های سوادآموزی در مرکز و ولایات چالش‌های زیر مواجه بوده است.

با آنکه برنامه‌های ارتقای ظرفیت در سطح ولسوالی‌ها بهبود یافته است، اما در سطح مرکز مشکل کمبود سرمربیان مسلکی و نبود بودجه، یک مشکل جدی به شمار می‌رود. تعداد جلسه‌های کمیته ولایتی سوادآموزی در این سال کم رنگ بوده و در ۶ ولایت اصلا جلسه‌ای برگزار نشده است. سیستم بانک معلوماتی در سطح مرکز، نیازمند تقویت و همکاری‌های تخنیکی بیشتری است. برنامه‌های «ارزیابی قابلیت‌های خودی»  و «سهیم سازی مردم محل» در ولایات زیادی بنابر عدم تخصیص بودجه، تطبیق نگردیده است. با آنکه تقاضای مردم زیاد است، اما تعداد مکاتب سواد حیاتی، مهارت‌های شغلی و مراکز آموزش محلی بسیار کم است که دسترسی مردم به خدمات سواد را محدود ساخته است، طوریکه در ۱۴ ولایت، هیچ مکتب سوادحیاتی وجود ندارد. همچنان، مدیریت‌های سوادآموزی در سطح ولسوالی‌ها، فاقد تعمیر اداری هستند که با چالش‌های زیادی مواجه می‌گردند. برای چاپ کتب مورد نیاز سال ۱۳۹۷، بودجه کافی در اختیار این اداره قرار نگرفته است و هماهنگی‌های لازم برای طی مراحل اسناد مالی این اداره، همچنان در وزارت معارف و وزارت مالیه با کاستی‌هایی مواجه است.

دانلود گزارش فعالیت های معینیت سوادآموزی سال ۱۳۹۷